MUSICA ELECTRONICA

Szkoła muzyczna zwana muzyką spektralną została zapoczątkowana we Francji na początku lat siedemdziesiątych XX wieku przez Gerarda Griseya i Tristana Muraila i stała się jedną z najważniejszych szkół kompozytorskich w muzyce współczesnej. W muzyce spektralnej podstawą materiału kompozytorskiego są właściwości akustyczne samego dźwięku (spektrum dźwiękowego). Termin „muzyka spektralna”, ukuty przez kompozytora Hugues Dufourta w artykule z 1979 roku, podkreśla znaczenie spektrum dźwiękowego dla muzyki i technik w niej użytych.

W muzyce spektralnej pierwszym etapem procesu komponowania jest analiza dźwięku za pomocą spektrogramu. Z palety danych uzyskanych w procesie analizy spektralnej kompozytor wywodzi swój materiał muzyczny.

Do najbardziej znaczących technik muzyki spektralnej należy opisana przez Gerarda Griseya „synteza instrumentalna”.

Synteza instrumentalna polega na wykorzystaniu orkiestry jako środka do resyntezy dźwięków. Modelowanie brzmienia instrumentu jest najbardziej reprezentowanym przypadkiem: po przeprowadzeniu analizy spektrum dźwięku wybranego instrumentu kompozytor aranżuje spektrum, tj. przypisuje składowe harmoniczne spektrum różnym instrumentom orkiestry.

 

W utworze Griseya Périodes (1974) na siedem instrumentów ostatni akord pochodzi z analizy spektrum brzmienia tonu niskiego E puzonu, tak że barwa puzonu jest sztucznie ponownie zsyntetyzowana przez instrumenty zespołu.

Najwybitniejszym przykładem pozostaje analiza dźwięku E2 granego na puzonie jako podstawa dla początku utworu w innej kompozycji Griseya Partiels (1975).

 

 

Częstym źródłem materiału kompozycyjnego w muzyce spektralnej była analiza nagranych dźwięków instrumentalnych, które stawały się “modelami” dźwiękowymi dla re-syntezy w wielu przełomowych utworach tej muzyki. Przykłady obejmują, oprócz nut puzonu w utworach Griseya, dzwonki i instrumenty dęte blaszane w Gondwana (1980) Tristana Muraila, niskie nuty fortepianu, instrumenty dęte i wiolonczele w Désintégrations (1982/83) Muraila i dźwięki instrumentów smyczkowych w Verblendungen Kaiji Saariaho (1984) czy w Advaya (1994) Jonathana Harveya.

 

Kompozytorzy muzyki spektralnej używają programów komputerowych zdolnych do zaawansowanej analizy spektralnej poszczególnych tonów lub barw w celu wyprowadzenia z tej analizy materiału kompozycyjnego. Programy te są oparte na szybkiej transformacji Fouriera (FFT) i wyrażają przebieg (ewolucję) dźwięku w postaci matematycznych formuł. Te wyrażenia matematyczne można następnie wykorzystać do tworzenia barw lub jako materiał w tworzeniu formalnej struktury utworu.

 

Obecnie kompozytorzy szkoły spektralnej reprezentują trzy pokolenia kompozytorskie i różnorodne style. Piszą na różne zestawy instrumentów i często wykorzystują najnowsze możliwości technologiczne do wzbogacania swoich muzycznych palet.